TOPIC:

kolonilerin özellikleri - kolonilerin yapısı - kolonilerin özellikleri

Canlıları bir hücreliler ve çok hücreliler olarak 2 farklı grupta toplamak mümkündür.
Bir hücreli canlılarda metabolik olayların tamamı tek bir hücre içersinde gerçekleşir.
Çok hücreli canlılarda ise vücudu oluşturan çok sayıda hücre olmasına rağmen hücreler arasında bir uyum vardır.
Bu 2 gruptan başka bazı tek hücreli canlılar jelatinimsi bir madde içinde birleşip koloni halinde birlikte yaşar.
Bazı kolonilerde hücreler arasında iş bölümü vardır.
Bu özelliklerinden dolayı koloniler bazı bilim adamları tarafından tek hücrelilerden cok hücrelilere geçiş olarak kabul edilir.
Bu şekilde oluşmuş olan pandorina genellikle 16 hücreden meydana gelen bir kolonidir.
Pandorina hücrelerinin hepsi kamçılı olup peltemsi bir madde içinde birlikte bulunurlar.
Pandorina kolonisini oluşturan her hücre bağımsız olarak yaşayabilir.
Pandorina hücreleri arasında az da olsa iş bölümü vardır.
Pandorina da dış kısımdaki hücreler kamçılarını kullanarak hareket etmeyi sağlar.
Tatlı sularda yaşayan ve pandorinaya göre daha gelişmiş olan bir başka koloni ise volvoxkolonisidir.
Volvox kolonisinde 8000-40.000 arasında hücre bulunur.
Volvox kolonisinde koloniyi oluşturan hücreler arasında farklı görevleri yapacak şekilde bir iş bölümü vardır.
Volvox kolonisinde jelatinimsi bir madde içindeki hücreler stoplazma köprüleriyle bağlanmıştır.
Volvox kolonisi 3 hücre tipinden oluşur.Dış kısımda bulunan küçük hücrelerin çanak şeklinde kloroplastları ,kontraktil kofulları ve ışığa duyarlı göz lekeleri bulunur.
Çok hücreli olarak kabul edilen kolonilerde bile diğer çok hücreli canlılardaki gibi doku ve organ oluşumu görülmez.
Volvox ta ikişer kamçı taşıyan dıştaki hücrelerin düzenli hareketi sayesinde koloni su içinde yer değiştirebilir.
Volvox ta kamçılı hücreler koloninin hareketinden başka besin sağlanmasında ve koloninin korunmasında görev yapar.
Volvox ta iç kısımda daha çok kamçısız hücre bulunur.Bu hücrelerinde kontraktil kofulları ve göz lekeleri bulunur.Koloninin en iç kısmında ise üremeyi sağlayan hücreler bulunur.Volvox kolonisi eşeyli olarak yada eşeysiz olarak (tomurcuklanmayla) çoğalabilirler.
Gelişmiş kolonilerde basit kolonilerden farklı olarak hücrelerinde yapısal ve işlevsel farklılıklar görülebilir.
Volvox kolonisinin en önemli özelliği hücreler arasında iş bölümü olması ve hücrelerden bir kısmının ayrıldığında volvox’un hayata devam edememesidir.Bu özellikler dokularda görülmektedir.Aynı dokuda bulunan hücreler arasında iş bölümü vardır.Bu yüzden volvox çok hücreliliğe geçişte önemli bir basamaktır.
Volvox tek hücrelilerin oluşturduğu en gelişmiş kolonidir.Bu hücreler de hayvan hücreleri gibi ökaryottur.Yani hücre organelleri bulunur.Ayrıca kolonide boşaltım,beslenme ve hareket etmeye yarayan özelleşmiş hücreler bulunur.Yani iş bölümü vardır.Yalnız volvox’da doku oluşumu görülmez,sadece hücreler arasında iş bölümü vardır.
...En gelişmiş kolonilerde bulunan bireylerde iş bölümü vardır.Mesela bir grup hücre hareket,bir grup hücre de bölünmeden sorumludur.İş bölümü olduğundan işler daha verimli daha hızlı ve daha az enerji kaybı ile yapılır.Bu da canlıların yaşama şansını artırır.
…Çok hücreli organizmalarda hücreler arasında farklılaşmalara bağlı olarak doku ve organ oluşumları vardır.
…Şekil ve görev bakımından oldukça benzer olan ve aynı görevleri yapacak şekilde özelleşmiş hücrelerin meydana getirdiği topluluğa doku denir.
…hücreàdokuàorganàsistemàorganizma
...Dokuları oluşturan hücrelerin şekil ve dizilişleri dokuya özgü olduğu için her doku mikroskop altında diğerlerinden ayırtedilebilir.
…Dokuyu oluşturan hücrelerin arasında çoğunlukla ara madde(matriks) bulunur.
…Matriks(ara madde) kan dokuda sıvı kemik dokuda katıdır.Epitel dokuda ise ara madde bulunmaz.
...Aynı dokuları oluşturan hücrelerin;DNA dizilişleri ve gen çeşitleri aynıdır,organel sayısı ve stoplazma miktarı farklı olabilir.
...Aynı canlının farklı dokularındaki hücrelerin;DNA dizilişi ve gen çeşitleri aynıdır,farklı enzim ve proteinler üretilir,çünkü farklı gen bölgeleri çalışır,organel sayısı ve stoplazma miktarı farklı olabilir.
...İnsan vücudundaki tüm doku hücreleri canlının tüm kalıtsal bilgilerlini taşırlar.
...Çok hücreli canlılarda zigottan sonraki mitoz bölünme sonucunda oluşan sıklıkla olmasa da hücrelerde zaman zaman farklılıklar görülebilir.Bunun nedeni kardeş kromatitlerin özdeş olmamasından kaynaklanır.
...Çok hücreli canlılarda oluşan sorunlar sistemler aracılığıyla çözülmüştür.Koordinasyon sorunu sinir ve endokrin sistem aracılığıyla çözülmüştür.Besinlerin bütün hücrelere dağılması taşıma sistemiyle ve atıkların iç çevreden atılması boşaltım sistemiyle yapılır.Organizmanın kendine benzer canlılar oluşturması da üreme sisteminin görevidir.
...Bir hücrelilerdeki bazı organellerin işlevleri,insanlarda bulunan bazı organların işlevlerine benzer.(sindirim kofulu-mide,boşatım kofulu-böbrekler,kamçı-bacaklar,pelikula-deri gibi.)Mitokondri glikozu parçalayarak enerji üretirken,karaciğer glikozu glikojene çevirerek depolar.
...Omurgalılarda boşaltım,üreme,sindirim,solunum dışarı açılırken dolaşım sistemi dış ortama açılmaz.