Devlet Yönetimi
Osmanlı Devletini, Osman Bey soyundan gelen hükümdarlar yönetmiştir. Yönetim babadan oğula geçmiştir. “Ülke hanedanın ortak malıdır” anlayışı I. Murat döneminde “devlet yönetiminin hükümdar ve oğullarına ait olduğu” kural haline gelmiştir. Fatih döneminde, devletin bütünlüğünü korumak için padişahlara kardeşlerini öldürme izni verilmiştir. Bu kanunname ile Osmanlı İmparatorluğu merkeziyetçi ve mutlakiyetçi bir karakter kazanmıştır. XVI. yüzyıl başlarında halifeliğin Osmanlı padişahlarına geçmesinden sonra Osmanlı Devleti, mutlakiyetçi ve teokratik bir imparatorluk haline gelmiştir. Fatih zamanında devletin bütünlüğü için kardeş katli gelenek haline gelmiştir. Bu durum I. Ahmet’e kadar devam etmiştir. XVII. yüzyıl başlarında I. Ahmet’ten sonra veraset sisteminde değişiklik yapılarak “Yönetimin hanedanın en yaşlı üyesinin hakkı olduğu” kabul edilmiştir.
Hükümdarlık alametleri; Para bastırmak, hutbe okutmak ve kılıç kuşanmaktır.
Divan-ı Hümayun: Devlet işlerinin görüşüldüğü yerdir. (Bakanlar Kurulu) Orhan Bey döneminde kuruldu. Divan her milletten ve dinden vatandaşlara açıktı. Fatih dönemine kadar padişahlar başkanlık ederken, Fatih’ten itibaren Divan üyelerinin fikirlerini rahatça söyleyebilmesi için padişahlar Divan toplantılarına katılmamıştır. Bu uygulamadan sonra Divan’a sadrazamlar başkanlık yapmaya başlamıştır. “Son söz padişahındır.”
Divan Üyeleri
Sultan: Devlet yönetiminde en yetkili kişidir.
Vezirazam: Padişahın vekili.(Başbakan)
Vezirler: Bakanlar.
Defterdar: Maliye işlerine bakar.
Nişancı: Padişahın tuğrasını çeker,dirlikleri dağıtır.
Kazasker: Adalet işlerine bakar.
Müftü, Şeyhülislam: Din işlerinden sorumludur.
Kaptan-ı Derya: Deniz kuvvetleri komutanı.
Reis-ül Küttap: Dış işlerden sorumlu,bütün katiplerin lideri.
Yeniçeri Ağası: İstanbul’un güvenliğinden sorumlu yeniçeri ocağının amiridir.
NOT: Divan danışma meclisi niteliğindedir.
Memleket Yönetimi
Memleket yönetim bakımından üçe ayrılmıştır.
– Merkeze Bağlı Eyaletler: (İstanbul’a yakın)
Anadolu ve Rumeli Beylerbeyliği; dirlik sisteminin uygulandığı ve yıllıksız eyaletlerdir.
Eyaletler sancaklara, sancaklar kaza ve köylere ayrılır. Kazalarda subaşılar(güvenlik),kadılar(adalet)görevlidir.
– Merkeze Bağlı Hükümet ve Beylikler: (İstanbul’a az uzak)
İç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlıya bağlılardı.
Kırım, Eflak, Erdel Beyliği ve Hicaz Emirliği. Hicaz Emirliği dışındakiler yıllık vergi verirler ve ihtiyaç olduğunda orduya asker gönderirlerdi.
– Özel Yönetimli Eyaletler: (İstanbul’a uzak)
Bağdat, Mısır ve Tunus vs. Yıllık vergi verirler. Yöneticilerine Saliyane (yıllık maaş) verilirdi. Bu eyaletlerin gelirleri iltizama verilirdi.(Toprakların kiralanması)Mültezim ise kiralayan kişidir.
